अलीकडेच सातार्ला ( साताऱ्याला )
जाण्याचा योग आला . इथेही मोबाईल
( इकडे *शेल्फोन* म्हणतात ) धारकांची
वाढती संख्या सहज नजरेत भरण्यासारखी
होती . ज्याला पाहावे त्याच्या मोबाईल
हाताला आणि हात कानाला . इथल्या
शेल्फोनधारकांच्या संभाषणात
‘ *बर्मगठिव्का* ’ आणि ‘ *बर्मगठिव्तो* ’ हे
दोन शब्द पुन : पुन्हा उच्चारले जात होते .
ऐकून ऐकून कान आणि मेंदूचं पार भेंडाळं
व्हायला आलं , मात्र ‘ *बर्मगठिव्का* ’ ही
काय भानगड आहे याचा मला काहीच
उलगडा होत नव्हता .
कुतुहलापोटी मी प्रत्येक शेल्फोनधारकाचे
संभाषण अगदी जीवाचे कान करू न ऐकू
लागलो . यातून एक गोष्ट मात्र फायद्याची
ठरली ती म्हणजे मोबाईल फोनच्या
संबंधित बऱ्याच इंग्रजी शब्दांच्या
देशीकरणाच मला चांगलाच उलगडा झाला .
खालच्या बाजारातून वरच्या बाजारापर्यंत
फेरफटका मारताना ‘ *बर्मगठिव्का* ’ चा
उलगडा होईपर्यंत जी जी संभाषणे मी
ऐकली त्यातले काही तुकडे जरी आपण
ऐकले तरी आपल्या शब्दसंचामध्ये नवीन
शब्दांची नक्कीच भर पडेल . तर ऐकूया
संभाषण –
क : आर्कवा धर्न ट्राय कर्तोय तुजा आप्ला
सार्खा *आव्टाफकव्रेचज* दाव्तोय . कंचा
हाय तुजा ?
ख : माजा *यार्टेल* ( एअरटेल ). तुझा ?
क : माजा *ब्येस्नेल* ( बी . एस . एन . एल .)
( कव्हरेज या शब्दाला इकडे असंख्य
पर्याय आहेत . कौरेच , कौरेज , कव्रेज ,
करवेज आणि कर्वेजसुद्धा .)
ख : आर्आता आमच्याकड आयडय़ान्
वडाफोनचंबी टावरं झाल्याती . आन् *रिंज*
( रेंज ) बी बरी घाव्ते .
क : आता हा कंचा म्हंन्लास वडा क् काय त्ये .
ख : हौ ऽऽ वडा वडाच . आर्पय्ला आरिंज
म्हंजी संत्र न्हव्तं का , मगं *हुच* (HUTCH)
झालं . आनात्ता वडाफोन .
आणखी बरंच काही संभाषण होत असतं .
त्यात अधूनमधून ‘ *बर्मगठिव्का* ’ व
‘ *बर्मगठिव्तो* ’ ही चालूच असतं .
*हात्तिच्यामाय्ला* ’, ‘ च्या माय्ला ’ आणि
‘ *चॅआय्ला* अशा ठराविक शब्दांचा योग्य
आणि अयोग्य ठिकाणी भरपूर वापर होत
असतो . बाकी सर्व कठिण शब्दांचे अर्थ
मी लावू शकत होतो परंतु हे ‘ *बर्मगठिव्का* ’
माझी पाठ सोडत नव्हतं . शेवटी न राहवून
एकाचं तोंड आणि फोन बंद झाला तेव्हा
त्याला मुद्दामच विचारलं .
मी : हे ‘ *बर्मगठिव्का* ’ म्हंजे काय राव ?
नाना पाटेकरच्या स्टाईलमध्ये तो म्हणाला ,
‘ भायर्न आलाय दिस्तासा .’
मी : हो , लातूरहून
मग विक्रम गोखलेच्या स्टाईलमध्ये त्याने
मला समजावलं . ‘ *बर्मगठिव्का* ’ म्हंजी ,
बर ऽऽ मंऽग ऽऽ ठिवू ऽऽ क्का . म्हंजी
फून ( फोन ) ठिवू ऽऽ क्काऽ ’
( हात्तिच्या मा .. माझ्या तोंडात आलंच होतं .
मात्र ओठाबाहेर फुटू दिलं नाही .)
‘ *बर्मगठिव्का* च्या ’ गुंत्यातून एकदाचा
मोकळा झालो . डोकं हलकं हलकं झालं .
इतका साधा सरळ शब्द मला कळला
कसा नाही .